Kennisbank zoeker
Hoe werkt deze kennisbank

Wijze van besmetting

Type document/artikel

Leververvetting NAFLD en NASH

Vorige pagina Print

Bij leververvetting worden vetten in de lever opgeslagen (steatose) zonder dat er sprake is van overmatig alcohol gebruik (20 gram per dag voor mannen en 10 gram per dag voor vrouwen) of dat er sprake is van virale hepatitis en waarbij > 5% van de hepatocyten zijn aangedaan. Een gezonde lever bevat weinig of geen vet.

NAFLD (non alcoholic fatty liver disease) is sterk geassocieerd met overgewicht en Diabetes type 2. Zowel NAFLD als NASH zijn geassocieerd met lever gerelateerde en met niet-levergerelateerde morbiditeit en mortaliteit en zijn een groot probleem voor de publieke gezondheid.

Prevalentie 
Leververvetting (NAFLD) is de meest voorkomende leveraandoening in de westerse landen. De prevalentie wordt geschat op 20%. De DELTA studie toont aan dat steatose ontstaat bij 44% van patiënten met NAFLD en 37% ontwikkelde fibrose, inclusief 22% met fibrose stadium 3 1-4.

Fasen van NAFLD
Bij 47% van de mensen met leververvetting (NAFLD) veroorzaakt de langdurige aanwezigheid van vetten (8-13 jaar) een ontsteking in de lever met beschadiging van de levercel (ballooning). Er is dan sprake van non-alcoholic steatohepatitis (NASH). 
Bij 10-30% van de mensen met NASH ontstaat cirrose (fibrosestadium F4) met de complicaties leverfalen en leverkanker (HCC) 5 

  • Niet-alcohol gerelateerde leververvetting (NAFLD) of steatose
  • Niet-alcohol gerelateerde steatohepatitis (NASH)
  • NASH met fibrose
  • NASH met ernstige fibrose stadium 4 - Cirrose

In 2017 had 48,7% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder overgewicht. Overgewicht komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij obesitas (de ernstige vorm van overgewicht) is dat andersom: meer vrouwen hebben obesitas dan mannen. In totaal heeft 13,9% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder obesitas. Van de kinderen van 4 tot en met 17 jaar oud had 13,5% in 2017 overgewicht, waarvan 2,8% obesitas. Jongens van 4 tot en met 11 jaar hebben vaker overgewicht dan meisjes. Bij obesitas is dat andersom.6 Hagström e.a hebben aangetoond dat jongeren met overgewicht meer risico hebben op ernstige leverafwijkingen op volwassen leeftijd.7

Risicofactoren 
De belangrijkste risicofactoren voor leververvetting (NAFLD) zijn obesitas, hypertensie en insuline resistentie.8  Meer dan 70% van patienten met Diabetes type 2 hebben ook NAFLD.  Overgewicht veroorzaakt veranderingen in het vetweefsel met als gevolg veranderingen in de hoeveelheid insuline. Vetten hopen zich steeds meer op in de lever (evenals in de spieren en bloedvaten) waardoor insuline resistentie verergert en het glucosegehalte toeneemt. 9

Om te bepalen of iemand overgewicht of obesitas heeft wordt gebruik gemaakt van de BMI (Body Mass Index). Een BMI tussen 18,5 en 25 kg/m2 wordt beschouwd als gezond. Bij een BMI tussen 25 en 30 kg/m2 spreekt men van overgewicht en bij een BMI van meer dan 30 kg/m2 spreekt men van obesitas.  

Ziektebeeld 
Meestal hebben mensen met leververvetting (NAFLD) geen klachten. Soms is er sprake van moeheid, malaise of vage buikklachten. Klachten zoals moeheid, gewichtsverlies en spierzwakte zijn er wel bij NASH, als ernstige fibrose of cirrose zich heeft ontwikkeld.

Patienten met NAFLD hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van hypertensie en een verhoogd risico op Type 2 Diabetes Mellitus wegens insuline resistentie ten gevolge van vetopslag in de levercel.

Onderzoek 
Door middel van echo-onderzoek kan vetopslag in de lever vastgesteld worden. Voor het onderscheid NAFLD en NASH zal een leverbiopsie gedaan moeten worden omdat er nog geen goedgekeurde bloedtesten bestaan om NASH te identificeren. 

Omdat  insulineresistentie vaak voorkomt bij NASH zal nuchter glucose moeten worden bepaald en het lipidenspectrum (totaal cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, triglyceriden) in verband met het risico op hart- en vaatziekten.

Behandeling 
Er is (nog) geen specifieke behandeling voor leververvetting (NAFLD) en NASH. Geadviseerd wordt:

  • afvallen, waarbij gestreefd moet worden naar een gewichtsverlies van 7-10%,
  • diabetes controle,
  • verlaging verhoogd cholesterol,
  • voldoende beweging. 10-12

Nieuwsberichten
De volgende nieuwsberichten over NAFLD/NASH staan op deze website:
30-10-2018  Clinical trials voor NAFLD en NASH.
18-09-2018  Leververvetting is steeds vaker de oorzaak van levercirrose en leverkanker.
11-06-2018  Eerste internationale NASH DAY.
22-05-2018  Leververvetting (NAFLD) en insuline resistentie komen vaker voor bij mensen     die relatief veel rood vlees eten.
22-04-2018  Bij leververvetting (NAFLD) is een web-gebaseerde interventie voor           gewichtsverlies oplossing voor drukke, jonge mensen. 
27-02-2018  Wereldwijde epidemie van leververvetting (NAFLD). 
24-11-2017  Leverbiopsie bij ernstige leververvetting in de toekomst hopelijk niet meer    nodig. 
23-10-2017  Vrouwen met leververvetting hebben hoger risico op hart- en vaatziekten dan    mannen. 
11-06-2017  Dieet rijk aan dierlijke eiwitten geassocieerd met leververvetting (NAFLD) bij    mensen met overgewicht. 

Referenties

  1. EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease.  DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jhep.2015.11.004

  2. AASLD Practice Guidance NAFLD en NASH.

  3. NHG standard: virushepatitis en andere leveraandoeningen

  4. Obesity and overweight. WHO factsheet 2018.

  5. Michelotti GA, Machado MV, Diehl AM. NAFLD, NASH and liver cancer. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2013;10:656-665. 

  6. Volksgezondheidenzorg.info/overgewicht,CBS en RIVM, 2017.

  7. Hagström, H., Stål, P., Hultcrantz, R., Hemmingsson, T., and Andreasson, A. Overweight in late adolescence predicts development of severe liver disease later in life after 39 years of follow-up. J Hepatol. 2016; 65: 363–368.

  8. Liu H, Lu HY. Nonalcoholic fatty liver disease and cardiovascular disease. World J Gastroenterol.2014;20:8407–8415.

  9. NAFLD and diabetes mellitus Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology volume 14, pages 32–42 (2017) doi:10.1038/nrgastro.2016.147. Last accessed: March 2018.

  10. Dyson JK, Anstee QM, McPherson S. Non-alcoholic fatty liver disease: a practical approach to treatment. Frontline Gastroenterol. 2014 Oct;5(4):277-286. Epub 2014 Jan 22. 

  11. Loomba R, et al., Exercise and improvement of NAFLD: Practical recommendations. J of Hepatol July 2015 Volume 63, Issue 1, Page 10-12. 

  12. Weiss J, et al. Non-Alcoholic Fatty Liver Disease: Epidemiology, Clinical Course, Investigation, and Treatment. Dtsch Arztebl Int. 2014;111(26):447–452.

Lees ook:
Leververvetting (NAFLD) en Hepatitis C,
Het effect van koffie op de lever,
Bouw en werking van de lever.

 

Deze pagina is bijgewerkt op 30-10-2018.