Leververvetting NAFLD en NASH Bijgewerkt op 15.01.20

Leververvetting, ook wel NAFLD genoemd, is een aandoening van de lever waarbij vetten in de lever worden opgeslagen zonder dat er sprake is van overmatig alcohol gebruik (20 gram per dag voor mannen en 10 gram per dag voor vrouwen) of dat er sprake is van virale hepatitis, en waarbij > 5% van de hepatocyten zijn aangedaan. Bij ernstige leververvetting ontstaat NASH. Een gezonde lever bevat weinig of geen vet.

Prevalentie
Leververvetting is de meest voorkomende leveraandoening in de westerse landen. De prevalentie wordt geschat op 20%. De DELTA studie toont aan dat steatose ontstaat bij 44% van patiënten met NAFLD en 37% van de patiënten ontwikkelde fibrose, inclusief 22% met fibrose stadium 3.  [1-4]

Fasen van Leververvetting
Bij 47% van de mensen met leververvetting veroorzaakt de langdurige aanwezigheid van vetten (8-13 jaar) een ontsteking in de lever met beschadiging van de levercel (ballooning). Er is dan sprake van non-alcoholic steatohepatitis (NASH). Bij 10-30% van de mensen met NASH ontstaat cirrose (fibrosestadium F4) met de complicaties leverfalen en leverkanker (HCC).  [5]  De volgende fasen zijn te onderscheiden:

Niet-alcohol gerelateerde leververvetting (NAFLD) of steatose,

Niet-alcohol gerelateerde steatohepatitis (NASH),

NASH met fibrose,

NASH met ernstige fibrose stadium 4: Cirrose.

Risicofactoren
De belangrijkste risicofactoren voor leververvetting zijn obesitas, hypertensie en insuline resistentie. [8]  Meer dan 70% van patienten met diabetes type 2 hebben ook NAFLD.  Overgewicht veroorzaakt veranderingen in het vetweefsel met als gevolg veranderingen in de hoeveelheid insuline. Vetten hopen zich steeds meer op in de lever (evenals in de spieren en bloedvaten) waardoor insuline resistentie verergert en het glucosegehalte toeneemt. [9]

Om te bepalen of iemand overgewicht of obesitas heeft wordt gebruik gemaakt van de BMI (Body Mass Index). Een BMI tussen 18,5 en 25 kg/m2 wordt beschouwd als gezond. Bij een BMI tussen 25 en 30 kg/m2 spreekt men van overgewicht en bij een BMI van meer dan 30 kg/m2 spreekt men van obesitas.

In 2018 had 50,2% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder matig of ernstig  overgewicht. Overgewicht komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij obesitas is dat andersom: meer vrouwen hebben obesitas dan mannen. In totaal heeft 15,0% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder obesitas.

Van de kinderen van 4 tot en met 17 jaar oud had 11,7% in 2018 overgewicht, waarvan 9% matig overgewicht en 2,7% ernstig overgewicht (obesitas). Matig overgewicht komt wat vaker voor bij 12-17 jarigen, terwijl ernstig overgewicht iets meer voorkomt bij de jongere kinderen van 4-11 jaar. [6]  Hagström e.a hebben aangetoond dat jongeren met overgewicht meer risico hebben op ernstige leverafwijkingen op volwassen leeftijd.  [7]

Ziektebeeld
Meestal hebben mensen met leververvetting geen klachten. Soms is er sprake van moeheid, malaise of vage buikklachten. Klachten zoals moeheid, gewichtsverlies en spierzwakte zijn er wel bij NASH, als ernstige fibrose of cirrose is ontstaan.
Patienten met NAFLD hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van hypertensie en een verhoogd risico op Type 2 Diabetes Mellitus wegens insuline resistentie ten gevolge van vetopslag in de levercel.

 

 

Onderzoek
Door middel van echo-onderzoek kan vetopslag in de lever vastgesteld worden. Voor het onderscheid tussen NAFLD en NASH zal een leverbiopsie gedaan moeten worden omdat er nog geen goedgekeurde bloedtesten bestaan om NASH te identificeren.

Omdat  insulineresistentie vaak voorkomt bij NASH zal nuchter glucose moeten worden bepaald en het lipidenspectrum (totaal cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, triglyceriden) in verband met het risico op hart- en vaatziekten.

Behandeling
Geadviseerd wordt:

  • afvallen, waarbij gestreefd moet worden naar een gewichtsverlies van 7-10%,
  • diabetes controle,
  • verlaging verhoogd cholesterol,
  • voldoende beweging,
  • mediterraan dieet, gekenmerkt door een hoge inname van olijfolie, noten, fruit, groenten en vis, en een lage inname van rood en verwerkt vlees en toegevoegde suikers.  [10-12]

 

Er is (nog) geen specifieke behandeling voor leververvetting (NAFLD) en NASH.


Referenties

  1. EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease.  DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jhep.2015.11.004
  2. AASLD Practice Guidance NAFLD en NASH.
  3. NHG standard: virushepatitis en andere leveraandoeningen.
  4. Obesity and overweight. WHO factsheet 2018.
  5. Michelotti GA, Machado MV, Diehl AM. NAFLD, NASH and liver cancer. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2013;10:656-665.
  6. Volksgezondheidenzorg.info/overgewicht, 2018.
  7. Hagström, H., Stål, P., Hultcrantz, R., Hemmingsson, T., and Andreasson, A. Overweight in late adolescence predicts development of severe liver disease later in life after 39 years of follow-up. J Hepatol. 2016; 65: 363–368.
  8. Liu H, Lu HY. Nonalcoholic fatty liver disease and cardiovascular disease. World J Gastroenterol.2014;20:8407–8415.
  9. NAFLD and diabetes mellitus Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology volume 14, pages 32–42 (2017) doi:10.1038/nrgastro.2016.147. Last accessed: March 2018.
  10. Dyson JK, Anstee QM, McPherson S. Non-alcoholic fatty liver disease: a practical approach to treatment. Frontline Gastroenterol. 2014 Oct;5(4):277-286. Epub 2014 Jan 22.
  11. Loomba R, et al., Exercise and improvement of NAFLD: Practical recommendations. J of Hepatol July 2015 Volume 63, Issue 1, Page 10-12.
  12. Weiss J, et al. Non-Alcoholic Fatty Liver Disease: Epidemiology, Clinical Course, Investigation, and Treatment. Dtsch Arztebl Int. 2014;111(26):447–452.

Aandoening

Onderwerp

Meer uitleg nodig?

Heeft u niet gevonden wat u zoekt? Neem dan contact met ons op.

Stel een vraag

Is deze bron betrouwbaar?

Lees meer over hoe deze website tot stand is gekomen.

Lees verder